Nasıl Başladım
Hatırlayabildiğim kadarıyla, satranca muhtemelen ilk kez ilkokulumuzun satranç kulübünde başladım. Ancak bir noktada basketbol ve o zamanki lise giriş sınavı olan TEOG neredeyse bütün zamanımı almaya başladı, satranç da hayatımdan yavaş yavaş çıktı.
Sonra liseye geçince satranca geri döndüm. Yeniden okullar arası turnuvalarda oynamaya başladım: Işık Okulları, Eyüboğlu, Kabataş Erkek Lisesi ve adını artık hatırlayamadığım birçok liseler arası turnuva.
Daha önce bir takım turnuvasında satranç oynamadıysanız, bu turnuvaların ilginç bir hissi olduğunu söylemeliyim. Bazen beraberliğe anlaşmak yerine rakibinizin hata yapma ihtimali uğruna biraz daha direnmeye devam etme kararı tamamen takım arkadaşlarınızın oyunlarına bağlı oluyor. Bu yüzden kendi oyununuzu oynarken bile sık sık diğer masalara göz atmanız gerekiyor.
Liseden hatırımda kalan oyunlardan birisine bakarak başlayalım.
Lisedeki en güzel satranç anılarımın bazıları resmi maçlardan ziyade öğle teneffüslerinde oynadığımız oyunlardan geliyor. Bir kere satranca o kadar dalmıştık ki zili duymadık, iki ders kaçırdık ve güzel bir azar işittik. Geriye dönüp bakınca, sanırım pek de pişman değilim.
Daha sonra Warwick’te satranç, üniversite hayatımın en güzel parçalarından biri oldu. Satranç kulübünün iki haftada bir düzenlediği turnuvalar vardı ve o akşamlar o yıllardan en sevdiğim anılar arasında. Herkes çok arkadaş canlısıydı (turnuva günlerinde bir anda ortaya çıkan yarı ciddi hava haricinde 😂).
Bazı haftalar birlikte Chess.com Puzzle Rush Survival da yapardık. Bu modda süre sınırı olmadan giderek zorlaşan bulmacalar çözüyorsunuz. Birkaç kez neredeyse 60’a bile ulaştık.
Daha yakın zamanda UCL’in satranç takımı için de oynama fırsatı buldum.
Zaman Kontrolleri
Klasik satranca hâlâ çok saygı duyuyorum ama artık her zaman sahip olmadığım bir zaman ve zihinsel enerji istiyor.
Bu aralar rapid satrançtan daha çok keyif alıyorum, özellikle de 15+10’dan. Gerçekten düşünebileceğiniz kadar uzun, ama oyunun bütün öğleden sonranızı kaplayacağı kadar da uzun değil. Benim için kalite ve pratiklik arasındaki en iyi denge muhtemelen bu.
Blitz oynamaya çok düşkün değilim (izlemesi çok keyifli, o ayrı) ama yine de bol bol oynuyorum; çoğunlukla online 3+0 ve tahta başında 3+2. Çünkü açık ara en pratik format bu.
Özellikle 3+0 süre kontrolü oyun sonu deneyiminden çok şey götürüyor. Çoğu oyun sonu basitçe bayrak düşürme yarışına dönüşüyor. Bütün oyun boyunca güzel bir avantaj inşa etmiş olabilirsiniz ama en sonunda iş kimin fare becerilerinin daha iyi olduğu sorusuna gelebiliyor.
Şimdi, Warwick’te tanıştığım bir arkadaşıma karşı oynadığım online blitz oyunlarından birine bakalım. Zaman kontrolü de biraz alışılmadık: 5+1.
Çalışma Kaynakları
Bana en sık gelen sorulardan biri şu: “Satrancımı nasıl geliştiririm?”
Dürüst olayım: çok fazla satranç kitabı okumadım. Bunun ana istisnası taktik kitapları, özellikle de arka arkaya bulmaca çözdüren kitaplar. Tabii bazı klasikleri okudum; Fischer’in My 60 Memorable Games’i ve Nimzowitsch’in My System’ı aklıma geliyor. İkisi de satranca bakışımı kesinlikle etkiledi.
Saint Louis Satranç Kulübü’nün YouTube kanalından öğrendiklerimin çok ekmeğini yedim. Ben Finegold ve Yasser Seirawan’ın derslerini izleyerek büyüdüm ve bu derslerin satranca yaklaşımımı ciddi şekilde etkilediğini düşünüyorum. Güçlü oyuncuların oyun sırasında kendi kendilerine nasıl konuştuklarını öğrenmemi sağladılar.
Her zaman önerdiğim diğer şey ise bol bol taktik çözmek. Ama ben taktikleri sadece rastgele çözmektense temalarına göre çalışmayı daha faydalı buldum. Bir motifi izole edip çalıştığınızda, gerçek oyunlarda onu çok daha hızlı görmeye başlıyorsunuz.
Daniel Naroditsky’nin YouTube kanalını da kesinlikle öneririm. Naroditsky geçtiğimiz sene hayatını kaybetti ve bu satranç dünyası için çok büyük bir kayıptı. Büyürken onun speedrun videolarını veya yayınlarını izlerken zamanın nasıl geçtiğini fark etmediğim çok oldu. Onunla ilgili özellikle sevdiğim şey, her seviyeden oyuncuyu gerçekten önemsemesiydi. Üst düzey oyun videolarının yanı sıra başlangıç ve orta seviye oyuncular için de içerik üretiyordu.
Satranç Size Kendinizle İlgili Ne Söylüyor
Satrancın en tuhaf yanlarından biri, oyunda kuvvetlendikçe kişiliğinizin bazı parçalarını ortaya çıkarması.
Ben aşırı iyimser bir insanım. Satranç bunu bana neredeyse her şeyden daha net fark ettirdi. Tahta dışında bunu tam olarak fark etmemiş olmam bana komik geliyor, ama satrançta bunu fark etmemek imkânsız hale geldi.
Bunun arkasında çok somut bir anekdot var. Lisenin sonlarına doğru bir turnuvada oynarken neredeyse tamamen berabere olan bir pozisyona ulaşmıştık. Eşit piyonlu bir at-fil oyun sonuydu; objektif olarak biri kazanacaksa o da rakibimdi. Rakibim beraberlik teklif etti, ben reddettim.
Çok kısa süre içinde tehlikeli bir oyun oynadığımı fark ettim.
Neyse ki sonunda beraberliği kurtarmayı başardım. Ama oyundan sonra pozisyonu analiz ederken rakibim gerçekten şaşkın görünüyordu. Neden oynamaya devam ettiğimi anlayamamıştı.
Elbette bu mentalitem yüzünden birkaç oyun kaybettim. Ve sizi temin ederim ki, pozisyon tam anlamıyla berabereyken yanlış bir iyimserliğin sizi oyunu fazla zorlamaya itmesi ve pozisyonunuzun bir anda kayıp duruma geçmesi dünyadaki en acı şeylerden biri.
Öte yandan bu iyimserlik bana çok fazla direnç de veriyor. Kaybedilmiş pozisyonlarda bile beynim çoğu zaman oyunun tamamen bittiğini kabul etmeyi reddediyor. Bu yüzden de rakibimin hayatını biraz daha zorlaştıracak son yolu aramaya devam ediyorum.
Satranç bana zamanla daha sabırlı hale geldiğimi de fark ettirdi. Çocukken hep keskin, agresif açılışlar oynamam gerektiğini düşünürdüm. Komplikasyonlar ve taktikler çok daha fazla hoşuma gidiyordu. Muhtemelen bir parçam “gerçek satranç”ın tahtada kaos yaratmak olduğunu düşünüyordu.
Ama zaman geçtikçe daha sakin pozisyonlarda aslında daha huzurlu hissettiğimi fark ettim. Sanırım siyahla Caro-Kann’a yönelmemin nedeni de bu.
Son Bir Not
Satranç gerçekten de kişinin karakterini ortaya çıkaran bir oyun. Kazanırken, kaybederken, kafanız karıştığında, baskı altındayken, çok fazla seçeneğiniz olduğunda veya neredeyse hiç seçeneğiniz kalmadığında nasıl tepki verdiğinizi gösteriyor ve bana en ilginç gelen yanı da bu.